THËNIET LIDHUR ME URTËSINË, KËSHILLAT, NXITJET DHE VËREJTJET

 

1. Bamirësia, fshehja e veprave të mbara, durimi ndaj sprovave dhe mospërmendja e vështirësive janë ndër thesaret e xhenetit.  

2. Morali i bukur është shoku më i mirë; shenja dalluese e librit të besimtarit është morali i bukur.  

3. Asket është ai që e ndaluara nuk mund të fitojë ndaj durimit të tij dhe e lejuara nuk mund ta pengojë falënderimin e tij.  

4. Abdullah ibn Abbasit i shkroi në këtë mënyrë: (Mbas falënderimit për Allahun dhe përshëndetjes për Resulullahun s.a.a.) Padyshim që njeriu do të gëzohet kur të arrijë ato gjëra që nuk dëshiron t i humbasë dhe do të pikëllohet kur nuk mund t i përvetësojë ato gjëra. Ti duhet të gëzohesh për gjërat e përvetësuara të botës së ardhshme dhe të pikëllohesh për ato gjëra që nuk ke arritur t i përvetësosh për botën e ardhshme. Mos u kënaq shumë me gjërat e përvetësuara të kësaj bote dhe mos u pikëllo shumë nëse nuk mund të arrish diçka. Gjatë tërë jetës duhet të mundohesh që t i përvetësosh gjërat për botën mbas vdekjes.  

5. Në lidhje me fajësimin e kësaj bote ka thënë: Ai është një vend, që fillimi i tij ka të bëjë me vështirësi dhe vuajtje, ndërsa fundi me asgjësimin dhe joekzistencën. Për të lejuarën e saj ka llogari, dhe për të ndaluarën e saj ka dënim. Ai që është i shëndoshë dhe i mirë në këtë botë, ai mendon se është në të sigurt; ndërsa ai që sëmuret, do të ndiejë pendim për shkak të të këqijave të bëra. Ai që pasurohet, do ta humbë veten; ai që varfërohet, do të kaplohet nga pikëllimi. Bota ikën prej atij që mundohet ta përvetësojë dhe shkon tek ai që nuk e kërkon atë. Kush e shikon atë me dëshirë dhe mall, do ta verbërojë atë; kush e shikon me syrin e marrjes së mësimit, do t ia hapë syrin e zemrës.  

 

6. Mos tepro me miqësi, ngase, mund të ndodhë që miku të bëhet armik. Mos tepro me armiqësi, mund të ndodhë që armiku të bëhet mik.  

7. Nuk ka pasuri si mendja dhe varfëri si padituria.  

8. Vlera e njeriut matet me shkallën e suksesit të treguar.   

9. Madhështia e hap rrugën e humnerës, turpërimi e hap rrugën e privimit. Urtësia është pasuria e humbur e besimtarit; këtë pasuri duhet ta marrësh edhe nëse gjendet në dorën e të ligut.  

10. Bartësi i diturisë do të jetë i dashur ndaj Allahut, ndaj engjëjve dhe ndaj atyre që i nënshtrohen Allahut, nëse e bart atë në mënyrë të denjë. Nëse e përdorin diturinë për të përfituar nga kjo botë, atëherë Allahu do t i dënojë ata dhe të tillët do të zhvlerësohen në sytë e njerëzve.  

11. Ibadeti më i mirë është durimi, heshtja dhe pritja e shpëtimit (paraqitja e Imam Mehdiut).  

12. Çdo fatkeqësi e ka kohën e vet dhe ajo kohë duhet të përjetohet patjetër. Kur të afrohet te ndonjëri ajo fatkeqësi, duhet të durojë derisa të përfundojë koha e saj dhe t i dorëzohet asaj, sepse, kur t i drejtohet fatkeqësia në drejtimin e tij, kërkimi i rrugëdaljes vetëm sa do ta rëndojë më tepër gjendjen e tij.  

13. Malik Eshterit i ka thënë: O Malik, pranoje këtë fjalë prej meje dhe mundohu ta përvetësosh. O Malik, kush e ka të dobët bindjen, edhe karakterin e do ta ketë të dobët. Kush e përvetëson natyrën e koprracit, do ta poshtërojë veten. Kush u tregon të tjerëve për gjendjen e tij të vështirë, ai ka pranuar që të poshtërohet. Kush e shfaq të fshehtën, e ka degraduar veten. Kush e bën gjuhën e tij komandues për vete (kush flet çka do që i vjen në gojë), e ka hedhur veten në rrezik. Dëshira e fortë e mbyt karakterin. Kush ia vë syrin çdo gjëje që sheh, dëshirat do ta izolojnë atë në vetmi. Koprracia është turp, frika është mangësi, ruajtja nga e ndaluara dhe e dyshimta është mburojë. Falënderimi është pasuri (sepse, falënderimi e shton dhuntinë). Durimi është trimëri. I varfëri është i huaj në vendlindjen e tij. Varfëria nuk ia mundëson edhe të mençurit vërtetimin e argumentit të tij. Kënaqësia  është shoku dhe miku më i bukur. Morali është një veshje që nuk vjetrohet. Pozita e çdonjërit është sipas sasisë së mendjes; zemra është arka e sekreteve. Sjellja me kujdes (hulumtimi në rastet e dyshimta) është masë paraprake. Mendimi është një pasqyrë e pastër. Të qenët i durueshëm është një veti e lartë. Sadakaja (lëmosha) është një ilaç shpëtues. Veprat e kryera sot, do të nguliten para syve nesër. Marrja e mësimit është një qortues i mirë. Fytyra e buzëqeshur është çerdhja e miqësisë.  

14. Vendi i durimit kundrejt imanit është sikur vendi i kokës kundrejt trupit. Ai që nuk ka durim, nuk ka as iman.  

15. Juve u është caktuar një afat i quajtur vdekje që shkon mbas jush kudo që të shkoni. Bashkë me ju vijnë edhe dëshirat, që ia zënë rrugën veprave. Prandaj, rastin e dhënë dijeni si një begati dhe veproni më shpejt se vdekja (mundoheni që të kryeni ndonjë vepër para vdekjes); dëshirën dijeni si gënjeshtër dhe furnizohuni përmes veprave. A ka ndonjë rrugë tjetër shpëtuese, ndonjë vend për të ikur apo ndonjë anë për t u arratisur? A keni ndonjë vend për strehim ose për mërgim? Atëherë, ku jeni duke shkuar?  

16. Ju këshilloj devotshmërinë ndaj Allahut. Devotshmëria është një vend i sigurt për strehim, të cilin e pëlqen dhe e lakmon ai që shpreson. Bëjeni devotshmërinë si një shenjë dalluese të padukshme. Përmendeni Allahun në mënyrë të sinqertë. Jetoni një jetë të bukur nën dritën e kësaj përmendjeje dhe nëpërmes kësaj rrugëtoni deri në shpëtim. Botën vështrojeni me sytë e asketit, që ka hequr dorë nga kjo botë, sepse, bota i shkatërron ata që e konsiderojnë atë si vendbanim dhe i fut në brenga ata që mbështeten në të me qëllim të përfitimit të dhuntive prej saj. Nuk shpresohet se do të kthehet mbrapa ai që largohet prej saj. Nuk dihet se çka sjell ajo (gëzim apo pikëllim). Siguria e saj është përzier me fatkeqësinë, e përhershmja me të kalueshmen dhe gëzimi me pikëllimin. E përhershmja me pafuqinë janë të futura njëra brenda tjetrës.  

17. Pëlqimi i vetvetes i përket arrogancës; arroganca është prej mburrjes dhe mburrja është prej mendjemadhësisë. Shejtani është armiku që jep  premtimet e kota. Myslimani është vëllai i myslimanit; atëherë ndihmojeni njëri tjetrin dhe mos e thirrni njëri tjetrin me llagape të këqija. Ligjet e fesë janë të njëjta për të gjithë; rrugët e tij janë të drejta. Kush e mban atë rrugë, do të arrijë atë çka shpreson; kush largohet nga ajo rrugë, do të shkatërrohet dhe kush heq dorë nga kjo rrugë, do të dalë nga feja. Myslimani nuk gënjen kur flet; kur ta japë fjalën, nuk vepron me të kundërtën e saj dhe kur t i mbështetet, nuk të tradhton.  

18. Mendja është miku i besimtarit; pjekuria është ndihmesë; të kaluarit mirë është babai i tij; sjellja e mirë është vëllai i tij. Tiparet e njeriut të mençur janë tri: Mendon për gjendjen e vet; mbron gjuhën dhe e njeh kohën në të cilën jeton. Dijeni që varfëria është një vështirësi prej vështirësive; më e rëndë se varfëria është sëmundja e trupit dhe më e rëndë se sëmundja e trupit është sëmundja e zemrës. Pasuria është një prej dhuntive të Allahut, më e lartë se kjo është shëndeti i trupit dhe më e lartë se shëndeti i trupit është devotshmëria e zemrës.  

19. Besimtari e ndan ditën në tri pjesë: Në një pjesë të saj i lutet Zotit të tij (i bën adhurim Zotit); në pjesën tjetër kërkon llogari prej shpirtit të tij dhe në pjesën e tretë është i zënë me shijet e lejuara dhe të bukura. Njeriu i mençur del në rrugë vetëm për tri gjëra: Për të siguruar jetesën; për të përvetësuar botën e ardhshme dhe për t i përfituar lezetet dhe kënaqësitë e lejuara.  

20. Sa të tillë ka që bëhen të pavëmendshëm përmes dhuntive dhe mirësive të Allahut! Sa të tillë ka që mburren me mbulimin e mëkateve të tyre! Sa të tillë ka që mashtrohen përmes lëvdatave që u bëhen ndaj tyre. Allahu i sprovon njerëzit më së shumti duke u dhënë afat dhe rast; Allahu thotë: Ne ua zgjasim atyre jetën për t u zhytur sa më shumë në mëkate (Ali Imran, 178)   

21. Në zemrën tënde duhet të ndiesh edhe nevojë, edhe përmbajtje nga populli. Nevoja nga populli duhet të jetë biseda e butë dhe fytyra e qeshur, ndërsa përmbajtja ka të bëjë me mbrojtjen e nderit dhe të dinjitetit.  

22. Mos u zemëro ndaj njerëzve dhe mos i zemëro njerëzit; përshëndete çdokënd dhe bisedo në mënyrë të bukur me ata.    

23. Njeriu fisnik është ai, i cili zbutet kur të vërejë mirësinë dhe zemërbutësinë. Njeriu i poshtëruar do të bëhet i vrazhdë kur të sillesh këndshëm dhe bukur ndaj tij.  

24. A doni t'ju tregoj kush është fakihu (juristi fetar) i vërtetë? Fakihu i vërtetë është ai që nuk i lejon njerëzit ta ndiejnë veten të papërgjegjshëm ndaj Allahut, që nuk ua humb shpresën e tyre prej mëshirës së Allahut, që nuk u jep atyre siguri të plotë prej dënimit të Allahut dhe që nuk e braktis Kuranin duke u drejtuar kah gjërat tjera. Nuk ka të mbara në adhurimin pa dituri; diturinë pa mendime dhe në leximin e Kuranit pa menduar dhe pa u thelluar në kuptimin e tij.   

25. Në ditën e Kiametit, Allahu do t i tubojë njerëzit në një vend  dhe do të dëgjohet zëri i njërit që do të thërrasë:  - O njerëz, sot më i afërmi i Allahut do të jetë ai që është frikësuar prej Atij më së shumti; më i dashuri i Allahut do të jetë ai që ka vepruar në mënyrë më të bukur; pozitën më të lartë para Allahut do ta ketë ai që ka punuar për ato gjëra që ndodhen tek Allahu; më i vlefshmi prej jush tek Allahu, do të jetë ai që është ruajtur më së shumti.  

26. Çuditem me ata njerëz që përmbahen nga ushqimi i dyshimtë për shkak të frikës nga sëmundja, ndërsa nuk ruhen nga mëkatet për shkak të frikës prej xhehenemit. Çuditem me ata njerëz që blejnë skllevër me pasuritë e tyre ndërsa nuk i blejnë njerëzit e lirë që janë bamirës (nuk i bëjnë për vete ata).  Pastaj tha: - E mbara dhe sherri njihen përmes njerëzve; nëse dëshiron ta njohësh të mbarën, kryej vepra të mbara dhe do ta njohësh njeriun e mbarë; nëse dëshiron ta njohësh sherrin, bëre ndonjë sherr dhe do ta njohësh njeriun e tillë.   

27. Për ju, më së shumti frikohem për dy gjëra: - Shkuarja mbas dëshirave të pafundme dhe mbas epsheve e pasioneve; dëshirat e pafundme të bëjnë që ta harrosh botën e ardhshme, ndërsa shkuarja mbas epsheve të largon prej njerëzve. Njëri nga Basra e pyeti Imamin (a.s.)  në lidhje më vëllezërit, ai u përgjigj: Vëllezërit janë dy lloj: Vëllezërit te të cilët mund të mbështetesh dhe vëllezërit që të qeshin në fytyrë. Vëllezërit tek të cilët mund të mbështetesh janë: Mburoja, krahu, farefisi dhe pasuria e tij. Kur ta fitosh mbështetjen e vëllait, mund t ia dorëzosh pronën dhe pasurinë në dorën e tij. Me mikun bëhu mik dhe me armikun bëhu armik. Mbuloje sekretin dhe turpin e tij, ndërsa përhapi të mirat e tij. Dije që një vëlla i tillë gjendet më vështirë se ari i pastër dhe rubini i kuq. Sa i përket vëllezërve që të qeshin në fytyrë, mos i ndërpre marrëdhëniet me ata, që të mund të kesh dobi prej tyre. Mos prit që ata do të të duan më shumë se kjo; sa herë që ata të afrohen me fytyrë të qeshur, edhe ti vepro njëjtë ndaj tyre.  

28. Mos u miqëso me armikun e mikut tënd, sepse do të bëhesh armik me mikun tënd  

29. Mos e ndërpre lidhjen miqësore në bazë të dyshimit; as pa kërkuar falje mos e ndërpre lidhjen miqësore (sipas mundësisë vazhdoje miqësinë).  

30. Myslimani duhet të përmbahet nga shoqërimit me këta tre persona: Me atë që nuk i jep rëndësi fesë, me të krisurin dhe me gënjeshtarin. I pari tregon si të mirë veprën e tij dhe kërkon prej teje që të bëhesh si ai; nuk të ndihmon në lidhje me fenë dhe botën e ardhshme; shoqërimi me të bëhet shkaktar i vështirësive dhe i ngurtësimit të zemrës; shkuarja dhe ardhja tek ai bëhet shkas për turpërimin tënd. Sa i përket të krisurit, pasi që njeriu i tillë nuk ka shumë mend, nuk mund të tregojë rrugën e së mbarës; edhe nëse mundohet në këtë drejtim, nuk mund të shpresohet se do ta largojë të keqen prej teje; në të shumtën e rasteve, në vend të dobisë do të shkaktojë dëm; për një shok të tillë vdekja është më e mirë se jeta, heshtja është me e mirë se të folurit dhe largimi është më i mirë se afrimi. Dhe, sa i përket gënjeshtarit, jeta me të nuk ka asnjë shije; fjalën tënde ia bart tjetrit dhe fjalën e tjetrit, ta sjellë ty; kur ta kryejë  një mashtrim, do të fillojë me tjetrin; nuk mund t i besohet as fjalës së drejtë; në mesin e njerëzve nxit armiqësinë; në zemra fut urrejtje. Prandaj, ruaju nga Allahu dhe mendo për gjendjen tënde në lidhje me njeriun e tillë.  

31. Shoqërimi me njeriun e dijshëm dhe koprrac nuk është i dëmshëm për ty; ti përfito prej mendjes së tij dhe ruaju prej natyrës së  tij të keqe. Mos e humb rastin e miqësimit me njeriun bujar, edhe nëse nuk mund të përfitosh prej mendjes së tij; por me mendjen tënde përfito prej bujarisë së tij, ndërsa, ik me tërë fuqinë prej të krisurit koprrac.  

32. Durimi përbëhet prej tri pjesëve: Durimi kundrejt fatkeqësive; durimi ndaj bindjes (bindja ndaj së vërtetës, nëse ka nevojë të mos kihet frikë as nga vështirësitë, humbja e pasurisë dhe nga humbja e jetës) dhe durimi kundrejt mëkatit (dorëzimi ndaj epshit, zemërimit, pozitës, parasë, etj)  

33. Kush mund ta ruajë veten prej katër gjërave, është i denjë për të mos i parë gjërat e shëmtuara përgjithmonë. E pyetën: Cilët janë ato katër gjëra?

 - ai u përgjigj: Ngutësia, inati, egoizmi dhe plogështia.   

34. Veprat janë tri llojesh: Obligimi, rekomandimi dhe mëkati. Veprat e obliguara bazohen në urdhrin, dëshirën, kënaqësinë, diturinë dhe caktimin e Allahut. Ata që gjenden në këto vepra, do të shpëtojnë nga dënimi i xhehenemit. Veprat e rekomanduara nuk bazohen në urdhrin e Allahut, por vetëm në dëshirën, diturinë dhe caktimin e Tij. Veprat mëkatare nuk janë sipas urdhrit, dëshirës dhe kënaqësisë së Allahut, por ato përcillen përmes diturisë dhe caktimit; jetësimi i tyre është i mundur vetëm në kohë të caktuara; njerëzit i kryejnë mëkatet përmes dëshirës së tyre, dhe Allahu i dënon për ato vepra, sepse, Allahu i ka ndaluar prej kryerjes së mëkateve, por ata nuk e kanë pranuar këtë.  

35. O njerëz, dijeni që çdo dhunti e Allahut përcillet me një të drejtë; kush e zbaton atë, do t i shtohet dhuntia. Kush nuk e zbaton tërësisht, mund ta humbasë dhuntinë dhe të pësojë dëm. Siç i vëren Allahu ata që ruhen prej mëkateve, ashtu edhe i vëren ata që përmbahen nga moszbatimi i të drejtës së dhuntisë (mosfalënderimin për dhuntitë).  

36. Kush varfërohet dhe varfërinë nuk e pranon si një bamirësi ndaj Allahut, do t i asgjësohet sevapi i shpresuar. Kush pasurohet dhe nuk brengoset për afrimin e dënimit të Allahut hap pas hapi, do të mendojë se ndodhet në të sigurt prej një gjëje të rrezikshme.  

37. O njerëz, kërkoni nga Allahu bindjen e sigurt dhe shëndet; sepse, dhuntia më e madhe e Allahut është shëndeti dhe gjëja më e bukur që do të vendoset në zemrën e njeriut është bindja e sigurt. I mashtruar është ai që është mashtruar në fenë e tij; lakmohet ai që zotëron bindjen e sigurt.  

38. Njeriu nuk mund ta ndiejë shijen e imanit përderisa nuk kupton se ajo çka i ka arritur prej të mbarës dhe sherrit, ajo është dashur t i arrijë, dhe ajo që nuk i ka arritur, nuk është dashur t i arrijë.   

39. Nëse besimtari privohet prej tri vetive, do të fitojë brengën më të rëndë. E pyetën: Cilat janë ato tri veti ? - Imami (a.s.) u përgjigj: Ruajtja e barazisë në mesin e vëllezërve edhe nëse bëhet i pasur; veprimi me drejtësi në mesin e njerëzve dhe përmendja e shumtë e Allahut. Unë nuk ju them që të thoni vetëm subhanallah dhe elhamdulilah; unë ju them që të keni parasysh Allahun në çdo gjë të lejuar dhe të ndaluar.  

40. Kush kënaqet me një pjesë të vogël të kësaj bote, për të do të mjaftojë edhe gjëja më e vogël. Kush nuk kënaqet me këtë pjesë, asgjë prej kësaj bote nuk do t i mjaftojë atij.  

41. Po vdekjes, jo poshtërimit. Po rrjepjes së lëkurës, jo përuljes. Koha është e dyllojtë: Një ditë është në favorin tënd, një ditë tjetër është kundër teje. Kur të bëhet në favorin tënd, mos trego kryelartësi; kur të kthehet kundër teje, mos u pikëllo, sepse, me të dyja je duke u sprovuar.  

42. Bëji mirësi kujt të duash; ai do të bëhet robi yt.  

43. Lajka dhe xhelozia nuk janë veti të besimtarit; vetëm nëse për qëllim e ka kërkimin e diturisë.  

44. Janë katër qëllime të pabesimit: Kërkesa, frika, pakënaqësia dhe ndëshkimi (zemërimi).  

45. Durimi është çelësi i arritjes së qëllimit; fundi i rezistimit është fitorja. Çdo dëshirë e ka kohën e vet të realizimit, caktimi (kader) e vë në lëvizje atë kohë.  

46. Gjuha është një vagë; padituria e lehtëson atë, ndërsa mendja e rëndon.  

47. Kush dëshiron ta vërë në lëvizje zemërimin në mënyrë të padrejtë, Allahu do t ia shijojë atij poshtërimin dhe përbuzjen në mënyrë të drejtë. Allahu nuk i do punët e shëmtuara.  

48. Ai që kërkon të mbarën nga Allahu, nuk do të mbetet i hutuar. Kush këshillohet me të tjerët, nuk pendohet.  

49. Qytetet zhvillohen përmes dashurisë për vatanin.   

50. Kush u përmbahet këtyre tri gjërave, do të jetë i lumtur: Falënderimi për dhuntinë që  arrin; kërkimi i faljes kur të ndërpritet furnizimi dhe përsëritja e fjalës La havle vela kuvete il-la bil-llah

 kur të bie në vështirësi.  

51. Ekzistojnë tri lloje të diturisë: Ligji fetar (fikh) për mësimin e fesë;  medicina për shëndetin e trupit dhe gramatika për mbrojtjen e gjuhës nga gabimet (letërsia).  

52. E drejta që i takon Allahut gjatë vështirësive është kënaqësia dhe durimi; ndërsa gjatë lehtësive, falënderimi.  

53. Kryerja e mëkatit është me lehtë se pendimi; sa e sa epshe janë që zgjasin vetëm një orë, por që ia hapin rrugën pikëllimeve dhe mjerimeve të gjata. Vdekja e ka turpëruar botën; për zotëruesin e mendimit është një gëzim; për zotëruesin e mendjes, nuk ka lënë asnjë shije në të.  

54. Mendja prin dhe e tërheq njeriun kah mirësia; vepra është një forcë shtytëse por, epshi është sikur një mjet bartës që bën inat.  

55. Shpreso më shumë në realizimin e atyre shpresave për të cilat shpreson më pak sesa në ato që shpreson më shumë. Ndonjëherë shpresat nuk realizohen dhe njeriut i arrin e mbara përmes një rruge nga e cila nuk ka shpresuar. Hz Musa (a.s.) shkoi për të kërkuar zjarrin, por arriti bisedimin me Allahun dhe u kthye me gradën e profetit. Belkisa (mbretëresha e Sebes) shkoi te Hz Sylejmani (a.s.) për të gjetur një zgjidhje për shtetin e tij, por e arriti imanin përmes dorës së tij. Magjistarët e faraonit dolën para Hz Musës (a.s.) për ta mbrojtur nderin dhe krenarinë e faraonit, por u kthyen si besimtarë kur e panë çudinë (muxhize) e Hz Musës (a.s.).  

56. Njerëzit u përngjajnë më tepër atyre që i drejtojnë (për sa i përket fesë dhe moralit) sesa baballarëve të tyre.  

57. O njerëz, dijeni që nuk është i mençur ai që shqetësohet nga një fjalë e padrejtë, që kënaqet nga lavdërimet e xhahilit dhe që nuk është zotërues i urtësisë. Njerëzit njihen përmes aftësive të tyre. Vlera e çdonjërit është sa aftësia e tij për të kryer ndonjë punë. Nëse dëshironi që të njihet vlera juaj, flisni për diturinë.   

58. Le të jetë mëshira e Allahut për ata që largohen nga mëkatet për hir të urdhrit të Allahut; që i kundërshtojnë dëshirat e epsheve; që i llogarisin të kota dëshirat e tyre; që e mbajnë nën kontroll epshin përmes devotshmërisë; që e mposht epshin përmes frikës nga Allahu; që e ngre epshin për freri në drejtim të bindjes ndaj Allahut; që ia ka vënë syrin botës së ardhshme; që bie në mendime pandërprerë; që netët i kalon duke fjetur shumë pak; që ka hequr dorë nga kjo botë; që mundohet për botën e ardhshme; që durimin e ka bërë mjet udhëtimi për në shpëtim; që devotshmërinë e ka përgatitur si furnizim për ditën e vdekjes; që ankthin e brendshëm e shuan përmes ujit të devotshmërisë; që merr mësim prej ngjarjeve të kësaj bote; që di të vlerësojë situatën e kësaj bote; që i braktis njerëzit që janë dhënë mbas kësaj bote; që mëson për të kuptuar dhe për t u bërë i drejtë; që zbut zemrën e tij duke e përmendur botën e ardhshme; që mbledh shtrojën dhe jastëkun e tij dhe i vë në një skaj; që drejtohet kah sevapi që gjendet tek Allahu; që me të drejtë i frikohet dënimit të Allahut; që nuk e zbulon sekretin dhe flet më pak sesa që ka dituri (asnjëherë nuk flet të tërën e asaj që di). Njerëzit e tillë janë amanetet e Allahut nëpër qytete. Përmes bereqetit të tyre i largon fatkeqësitë nga njerëzit. Nëse ndonjëri prej tyre kërkon diçka prej Allahut duke u betuar me emrin e Tij, Allahu do t ia plotësojë kërkesën. Fjalët e tyre të fundit janë Elhamdu lil-lahi rabbil alemin.

59. Furnizimi është pjesa e të pamendëve; privimi është pjesa e të dijshmëve dhe fatkeqësia është pjesa e durimit.  

60. Duke e ngushëlluar Eshasin, për vdekjen e vëllait të tij Abdurrahmanit, Hz Aliu (a.s.) i tha: Nëse nuk tregohesh i durueshëm, do t'ia plotësosh të drejtën Abdurrahmanit, në të kundërtën do ta plotësosh të drejtën e Allahut. Përveç kësaj, nëse tregohesh i durueshëm, caktimi do të realizohet dhe ti do të lëvdohesh; nëse nuk tregohesh i durueshëm, caktimi realizohet, por ti do të fajësohesh. Eshasi tha: Inna lil-lahi ve inna ilejhi raxhiun. (Ne jemi të Allahut dhe tek Ai do të kthehemi ) Hz Aliu (a.s.) e pyeti: A e din interpretimin e këtij ajeti?

 - Dhe Eshasi iu përgjigj: Jo, nuk e di, ti je vendi i përfundimit të diturisë . Hz Aliu (a.s.) tha: Fjala Inna lil-lah pranon zotërimin tonë (se zotëruesi ynë është Allahu), ndërsa Ve inna ilejhi raxhiun, ka të bëjë me pranimin se jemi të përkohshëm .  

61. Një ditë Hz Aliu (a.s.) kishte hipur mbi deve dhe kur deveja filloi të ecë, një grup prej njerëzve filluan ta ndjekin në këmbë. Hz Aliu (a.s.) u tha: A nuk e dini se udhëtimi i njërit mbi kafshë dhe ecja e të tjerëve mbrapa tij në këmbë, do ta lazdrojë atë mbi kafshë dhe do t i poshtërojë ata që ecin në këmbë? - Kthehuni mbrapa!  

62. Ekzistojnë tri lloje të punëve: Puna e drejtë dhe e qartë; mbas kësaj pune shko. Një punë që nuk është e drejtë dhe e qartë; prej kësaj pune largohu. Puna e komplikuar dhe e dyshimtë; këtë lloj të punës lëshoja atij që e njeh atë.  

63. Një ditë Xhabiri e pyeti Hz Aliun (a.s.): O Emirel Muminul, si keni gdhirë? , dhe Hz Aliu (a.s.) iu përgjigj: - U gdhiva me gjithë ato mëkate të kryera dhe me dhuntitë e panumërta të Zotit që i zotërojmë. Nuk e di se për cilën prej tyre të të falënderoj më parë; për bukuritë që janë të shprehura qartë për ne apo për punët tona të shëmtuara që na i ka fshehur?  

64. Kur i vdiq djali i Abdullah ibni Abbasit, Hz Aliu (a.s.) i tha: Për mua është më e dashur fatkeqësia (shkuarja nga kjo jetë) që të ka ndodhur, prej së cilës të tjerët përfitojnë sevape prej (mbajtjes së zisë) saj, sesa t'i ndodhë fatkeqësia tjetrit dhe ti të përfitosh sevape prej saj. Atëherë, sevapi (për tjetrin) nuk do të jetë në lidhje me ty por për ty; ti do të jesh ai që duron për shkak të ndarjes nga tjetri dhe jo të tjerët nga ti. Sikur që i ka dhënë Allahu fëmijës shpërblimin për shkak tëndin, ashtu edhe ti ke shpërblim për shkak të fëmijës.  

65. E pyetën Imamin (a.s.): Çka është (tevbe nasuh) pendimi definitiv?

 - Ai u përgjigj: Ndjenja e pendimit përmes zemrës, kërkimi i faljes përmes gjuhës dhe vendimi i prerë për të mos e përsëritur më atë mëkat .  

66. Ju, o njerëz, jeni krijuar përmes fuqisë së Allahut; me apo pa dëshirë përkuleni para Allahut, vendoseni nëpër varreza, kalbeni dhe bëheni dhe; një nga një do të ringjalleni dhe do të përballeni me të bërat tuaja, Allahu e mëshiroftë atë që pranon mëkatin e kryer; që drejtohet kah robërimi ndaj Allahut duke u frikuar prej Tij; që e bën adhurimin me kujdes; që vjen në vete përmes mësimeve nga ata që kanë jetuar më herët; që përmbahet kur të frikësohet; që heq dorë nga e keqja kur t i drejtohet thirrja; që kthehet mbrapa dhe pendohet; që lëviz sipas këshillave të atyre që ia donë të mbarën; që hulumton rrugën e shpëtimit; që kërkon strehim në kufirin e shpëtimit; që mbledh furnizim; që e pastron të fshehtën; që përgatitet për ditën e Kiametit; që pranon ndihmë për ditën e mërgimit; për drejtimin e rrugës dhe për ditën kur do të ndihmojë të varfrit, duke u dërguar furnizim në vendin e qëndrimit të përhershëm para se të shkojë atje. Përgatituni për veten tuaj. Athua, ata që janë duke i përjetuar ditët më të bukura të rinisë janë duke pritur jetën pa sëmundje, të shëndoshë dhe të gjatë? Athua, ata nuk presin shfaqjen e sëmundjeve, afrimin e pleqërisë, arritjen e befasishme të zhdukjes dhe të vdekjes?  

67. Frikojuni Allahut sikur ai që i përvil mangët, që tregon seriozitet gjatë periudhës së caktuar, që dridhet nga frika, që preokupohet me mendime për kthimin e tij tek Allahu dhe për fundin e  

lëvizjes së tij. Allahu mjafton si ndihmës dhe hakmarrës. Xheneti mjafton si dhuratë dhe kundërshpërblim. Xhehenemi mjafton si dënim dhe ndëshkim. Libri i Allahut mjafton si paditës dhe kundërshtar.   

68. Njëri e pyeti Hz Aliun (a.s.) në lidhje me traditën (sunnet), shpifjen, përçarjet në grupe dhe xhematin, ai u përgjigj: - Tradita është tradita e Resulullahut; shpifja është gjëja e kundërt me traditën; grupi është ndarja nga shoqëria duke e kundërshtuar atë dhe ata janë përfaqësuesit e të pavërtetës qoftë edhe i vogël numri i tyre; pjesëtarët e xhematit janë përfaqësuesit e së vërtetës, sado i vogël të jetë numri i tyre. (Kriteri për njohjen e së vërtetës nuk është numri i vogël apo i madh i njerëzve. Kriteri i vërtetë është nënshtrimi ndaj të vërtetës. Njerëzve që mblidhen rreth të vërtetës u thuhet xhemat dhe duhet t u bashkohuni atyre pa marrë parasysh numrin e tyre. Nga grupet që janë ndarë prej të vërtetës, duhet të rrimë sa më larg, pa marrë parasysh numrin e madh të tyre. Ndonjëherë, mund të ndodhë që vetëm një njeri të përfaqësojë një popull të tërë, si rasti i Hz Ibrahimit (a.s.)  ) Resulullahu ka thënë: Njeriu duhet t i mbështetet vetëm Allahut dhe të frikohet vetëm prej Tij. Kur ta pyesin dijetarin për ndonjë gjë dhe ai nuk e di përgjigjen, duhet të thotë: Allahu është më i dijshmi pa i ardhur turp për këtë. Vendi i durimit kundrejt imanit është sikur vendi i kokës në trupin e njeriut.

69. Njëri kërkoi këshillë prej Hz Imamit (a.s.), dhe ai i tha: Mos i cakto vetes kufi për shumësinë e punëve të mbara dhe mos e kufizo veten me sasinë më të vogël të mëkateve (mos thuaj këto janë mëkatet e vogla).  

70. Edhe njëri kërkoi këshillë dhe atij i tha: - Mos sugjero për vete varfërinë dhe jetën e gjatë.  

71. Njeriu fetar ka disa shenja, që njihet përmes tyre: Flet të vërtetën; amanetin ia kthen pronarit; i mbetet besnik fjalës së dhënë; gjendet në mirësi ndaj të afërmve; mëshiron të dobëtit; nuk rri gjatë me gratë; gjendet në dhurim dhe bamirësi; moralin e ka të bukur; është i durueshëm dhe merret me ato gjëra që e afrojnë kah dituria dhe Allahu. Lum për atë që zotëron këto tipare dhe sa i bukur do të jetë vendi i arritjes së tij!  

72. Ai që i ka dëshirat e gjata do të harrojë kryerjen e veprave.  

73. Më shumë se gjithçka tjetër, njeriu i përngjan enës së peshores; ose është i lehtë përmes paditurisë, ose është i rëndë përmes diturisë.  

74. Është mëkat t i thuhet besimtarit jobesimtar; lufta kundër tij është pabesim; malli dhe shpirti i besimtarit janë të shenjta (është e ndaluar derdhja e gjakut dhe vjedhja e mallit të tij).  

75. Falja vëllait mallin dhe shpirtin tënd, drejtësinë dhe mëshirën falja armikut; ndërsa mirësinë dhe buzëqeshjen falja çdokujt. Përshëndeti njerëzit, ashtu që edhe ata të të përshëndesin ty.  

76. Të parët e kësaj bote janë bujarët, ndërsa të parët e botës së ardhshme janë ata që ruhen.   

77. Gjërat e kësaj bote janë të dyllojshme: E para është ajo që nuk më është dhënë në të kaluarën dhe për të cilën nuk shpresoj se do të më jepet edhe në të ardhmen; kjo u është dhënë të tjerëve në zotërim. E dyta, janë ato gjëra që po ta kisha harxhuar fuqinë e tërë tokës dhe të qiejve, nuk do të kisha mundur ta zotëroj atë para se të vijë koha e tij. Atëherë, për cilën prej tyre ta harxhoj jetën time?  

78. Besimtari kur vështron, merr mësim; kur hesht, mediton; kur flet, përkujton; kur është në bollëk, falënderon; kur është në vështirësi, duron; tregon kënaqësi dhe vështirë zemërohet. Tregon kënaqësi për dhuntinë e vogël të Allahut dhe nuk zemërohet për fatkeqësitë e shumta. Nuk mund të arrijë kryerjen e të gjitha punëve të mbara që i mëton; synon shumë punë të mbara, por nuk mund t i realizojë të gjitha dhe pikëllohet për ato punë të mbara që nuk mund t i realizojë. Sa i përket dyfytyrëshit, ai vështron për t u zbavitur; kur hesht, bëhet i pavetëdijshëm; kur flet, gënjen; kur është në bollëk, kalon kufirin; kur është në vështirësi, ofshan; shpejt zemërohet, vështirë tregon kënaqësi. Nëse Allahu nuk i jep shumë dhunti, zemërohet; nëse i dhuron shumë dhunti, është i pakënaqur. Synon shumë të këqija, por nuk mund t i realizojë të gjitha; pikëllohet për ngatërresat dhe sherret e parealizuara.  

79. Bota dhe Ahireti janë dy armiq të vrazhdë të njëri tjetrit dhe dy rrugë të ndara. Ai që e do këtë botë dhe bukuritë e saj, e shikon ahiretin me urrejtje dhe bëhet armiku i tij. Shembulli i tyre është sikur shembulli i Lindjes dhe i Perëndimit; ai që lëviz në mes tyre, pa u larguar prej njërit nuk do të afrohet te tjetri.  

80. Ai që ia ka frikën kërcënimit të Allahut (ndëshkimit për veprat e këqija), e largëta e tij e tij do të bëhet e afërt (edhe nëse e ka larg vdekjen, do ta shohë si të afërt). Ai që nuk ngihet me pjesën e furnizimit që ia mbulon urinë (që nuk kënaqet me pak), nuk do të ngopet sado që të mbledhë pasurinë e kësaj bote. Kush mundohet ta bëjë për vete këtë botë, do t i dalë nga dora; kush nuk shkon mbas kësaj bote, bota do ta arrijë atë. Bota është një hije e zgjatur deri te skaji i ditëve të numëruara. Allahu e mëshiroftë atë rob që dëgjon fjalën e urtë dhe e përvetëson atë; që kur t i bëhet thirrje për në rrugën e drejtë, i afrohet; që lidhet për shpëtimtarin dhe udhëzuesin; dërgon veprat e mira në ahiret dhe gjendet në robërim përmes veprave të mira, dërgon furnizim në varrin e tij; përmbahet nga gjërat që duhet përmbajtur; drejtohet kah caku; lufton kundër dëshirave të epshit; i përgënjeshtron dëshirat; durimin e bën mjet për shpëtim; devotshmërinë e përgatit për ditën e vdekjes; nuk ndahet nga rruga e drejtë që është e qartë; rastin e dhënë e llogarit si begati; përgatitet me nxitim për fundin e tij; furnizimin e mbledh përmes veprave.  

81. E pyeti Hz Aliu (a.s.) një njeri: Si je?

- ai u përgjigj: Shpresoj dhe kam frikë . Atëherë Hz Aliu (a.s.) tha: Ai që shpreson në diçka, ai mundohet ta përvetësojë atë; ai që frikohet nga diçka, ikën prej saj. Nuk e di se çfarë frike është kjo, kur njeriu të ballafaqohet me një lezet, nuk mund ta braktisë atë nga e cila frikohet (zjarri xhehenemit). Dhe, si mund të shpresojë në diçka, që kur t i afrohet fatkeqësia, nuk mund ta durojë atë në mënyrë që të arrijë tek ajo që shpreson.  

82. Abaje bin Ribi e pyeti Hz Aliun (a.s.): A është nga ne fuqia të cilën e zotërojmë dhe me të cilën veprojmë, apo nga Allahu?

- Ai u përgjigj: Ti ke parashtruar pyetje në lidhje me fuqinë. Athua, ti je pronari i fuqisë, apo bashkë me Allahun e zotëron atë? (a është fuqia prej teje apo je ortak me Allahun në zotërimin e saj). Abaje mbeti pa fjalë. Imam Aliu (a.s.) vazhdoi: Sikur të kishe thënë se je ortak me Allahun në zotërimin e saj, do të të kisha mbytur ty; sepse, do të ishe bërë politeist. Sikur të kishe thënë se vetëm ti je pronari i saj, prapë do të të kisha mbytur . Abaje e pyeti: Atëherë, çka të them?

 - Imami (a.s.) tha: Thuaj kështu: Unë jam zotëruesi i saj, por Allahu, pronari i saj i vërtetë, më ka dhënë në zotërim atë. Nëse më është dhënë në zotërim, jam gjendur në dhurim; nëse nuk më është dhënë, kjo do të jetë një tundim prej Tij. Atëherë, Ai është pronari i vërtetë i asaj që zotëron ti, dhe Ai t i ka mundësuar të gjitha gjërat që të janë mundësuar .  

83. Transmeton Asbeg bin Nebate: Kam dëgjuar prej Emirel Mumininit: Më lejoni t ju tregoj një hadith që duhet ta mbajë në mend çdonjëri prej jush . Pastaj, duke na vështruar, vazhdoi: Allahu është shumë më i lartë dhe shumë më bujar prej ndëshkimit të një robi besimtar në këtë dhe në botën tjetër. Dhe, Allahu është më i lartë dhe shumë bujar prej të falurit të një robi në këtë botë dhe pezullimit të faljes në botën tjetër .  Pastaj, vazhdoi: Ndonjëherë, ndodh që Allahu ta sprovojë besimtarin me një fatkeqësi në lidhje me pronën, shpirtin, fëmijët dhe familjen e tij , dhe në vazhdim e lexoi ajetin Ose i shkatërron sipas asaj që kanë fituar përmes duarve të tyre, por edhe shumë prej mëkateve i fal (Shura, 34). Pastaj tri herë e hapi dhe e mbylli dorën e tij, dhe tha: por shumë edhe i fal .  

84. Fillimi i ndërprerjes së marrëdhënieve është kthimi i fytyrës. Mos u pikëllo prej mërzisë së njeriut i cili mërzitet shpejt.(Në Nehxh ul Belaga shkruan: Mos i beso dhe mos u mbështet në njeriun që mërzitet shpejt) Kthimi më i keq është kthimi i së keqes me të keqen. (Të keqen ktheje me të mirë).   

85. Fillimi i pëlqimit të vetvetes është prishja e mendjes. Mund të jesh i sigurt prej sherrit të atij që e mban nën kontroll gjuhën e tij. Ai që nuk mund ta përmirësojë sjelljen (moralin) e tij, do të pësojë shumë fatkeqësi. Kush e ka moralin e dobët, edhe familja e vet do të mërzitet prej tij. Ekzistojnë fjalë të tilla që ia marrin dhuntinë e njeriut prej dorës së tij.

Falënderimi ia ndal rrugën e nxitjes. Mbrojtja e dinjitetit është vlera më e lartë e trimërisë. Zemërbutësia e mëkatarit është ndërmjetësuesi i tij. Esenca e masës paraprake është të qëndruarit larg nga gjërat e dyshimta. Thesari i furnizimit gjendet te morali i bukur. 86. Fatkeqësitë janë shpërndarë në mënyrë të barabartë në mesin e njerëzve. Përderisa është e hapur dera e pendimit, mos u bën i pashpresë për mëkatet. Udhëzimi i kundërshton epshet. Fundi i dëshirave është vdekja. Të vështruarit e njeriut koprrac ta ngurtëson zemrën. Të vështruarit e të krisurit ta errëson syrin. Bujaria është mendjemprehtësi. Koprracia është mospërfillje.  

87. Varfëria është vdekja më e madhe. Numri i vogël i familjes është njëri prej dy pasurive, dhe kjo është gjysma e rehatisë. Mjerimi është gjysma e pleqërisë. Ai që kursen, nuk varfërohet. Ai që konsultohet, nuk shkatërrohet. Mirësia nuk qëndron përveç tek i ndershmi dhe fetari. I lumtur është ai që merr mësime prej të tjerëve. Ai që është mashtruar, as nuk lavdërohet as nuk pranon shpërblim. Mirësia nuk kalbet, mëkati nuk harrohet.  

88. Bëni mirësi, meritoni lëvdimin. Bëjeni urtësinë shenjë dalluese për ju, ashtu që njeriu i dijshëm të mund të vendosë marrëdhënie me ju. Nëse dëshironi që njeriu i pamendët të largohet prej jush, hiqni dorë prej fjalëve të kota. Nëse dëshironi që shoqëria juaj të zhvillohet, dhuroni dhurata shokëve me të cilët rrini bashkë. Tregoni interesim për shokun tuaj, që të interesohet për të ulur afër jush. Që të mund të mbështetet shoqëria tek ju, bëhuni të drejtë ndaj tyre. Përqafojeni sjelljen e bukur, sepse ajo është një lartësim. Rrini larg nga sjelljet e këqija, sepse e poshtërojnë njeriun e ndershëm dhe ia ulin dinjitetin.  

89. Bëhu i kënaqur (me fatin tënd) që të bëhesh i shenjtë.  

90. Durimi është mburojë ndaj skamjes; lakmia është shenja e varfërisë; të zbukuruarit (me qëllim të mosparaqitjes së vetes si të ulët) është të qëndruarit larg prej poshtërimit; këshilla është strehë për atë që strehohet.  

91. Do t i fshihet para popullit turpi i atij që mbulohet me veshjen e diturisë.  

92. Nuk do të ketë: lakmuesi rehatinë, gënjeshtari trimërinë dhe ai që hidhërohet shpejt, miqësinë. 93. Nëse e mëson veten me vetminë, puno për përjetësimin e krenarisë.  

94. Çdo i shenjtë që ndodhet nën ndonjë fuqi, është i pavlershëm.  

95. Dy gjëra e asgjësojnë popullin: Frika nga varfëria dhe kërkimi i epërsisë.  

96. O njerëz, përmbajuni nga dashuria ndaj kësaj bote, sepse, ajo është koka e çdo mëkati, dera e çdo fatkeqësie dhe shkaku i çdo të keqeje.  

97. Të gjitha të mbarat janë përmbledhur në tri gjëra: Shikimi, heshtja dhe të folurit. Çdo shikim që nuk përmban marrjen e mësimit, është i kotë; çdo heshtje që nuk përmban të menduarit është pavëmendje dhe çdo të folur që nuk përmban përkujtim, është fjalë boshe. Lum për atë që shikimin e ka mësim, heshtjen mendim, të folurit përkujtim, që qan për gabimet e veta dhe që ruhet prej sherrit të njerëzve.  

98. Njeriu është një krijesë interesante: Gëzohet për atë që i është garantuar arritja dhe pikëllohet për atë që kurrë nuk mund ta arrijë; sikur të dinte njeriu se është nën përkujdesje dhe se i është caktuar furnizimi i tij, do të mjaftohej me punët që përvetësohen lehtë dhe nuk do të merrej me punët e vështira. 

99. Duke shëtitur në treg, Hz Aliu (a.s.) i këshillonte tregtarët: O ju tregtarë, para se të filloni tregtimin; kërkoni të mbarën prej Allahut; duke treguar lehtësim gjatë tregtimit; shpresoni në bereqetin e Allahut. Afrojuni blerësve; zbukurohuni me durim dhe sjellje të bukur. Mos u betoni; mos gënjeni; frikohuni nga të bërit padrejtësi; bëhuni të  drejtë ndaj atyre që u është bërë padrejtësia; mos u afrohuni kamatës; matni drejt; mos e jepni mallin e mangët dhe mos bëni çrregullime në tokë.

100. E Pyetën Hz Aliun (a.s.): Cila është krijesa më e bukur të cilën e ka krijuar Allahu? - ai u përgjigj: Kelami (fjala) . Pastaj, e pyetën: Po, më e keqja?

 - ai prapë u përgjigj: Kelami , dhe shtoi: Fytyrën e njeriut e nxit dhe e zbardh fjala .  

101. Flisni fjalë të mbara, do të njiheni përmes tyre. Kryeni vepra të mbara, do të jeni ndër ata që kryejnë vepra të mbara.  

102. Kur t ju godet ndonjë fatkeqësi, flijoni mallin dhe jetën tuaj; kur të shfaqet ndonjë ngjarje (kur t ju sulmojë armiku), flijoni shpirtin për fenë tuaj. Dijeni që i asgjësuar është ai, i cili e ka asgjësuar fenë e tij; i vjedhur është ai, të cilit ia kanë vjedhur fenë prej dore. Nuk ka varfëri për atë që hyn në xhenet dhe nuk ka pasurim për atë që hyn në xhehenem.  

103. Asnjë njeri nuk do ta ndiejë shijen e imanit pa e braktisur gënjeshtrën, qoftë duke bërë shaka apo me qëllim.  

104. Një mysliman duhet të rrijë larg  prej shoqërimit me gënjeshtarin, sepse, gënjeshtari flet aq shumë sa që nuk i besohet as fjalës së vërtetë.  

105. Mëkati më i madh është tjetërsimi i padrejtë i pronës së Myslimanit.  

106. Ai që frikohet prej masës ndëshkuese, përmbahet prej padrejtësisë ndaj popullit.  

107. Nuk kam parë një zullumqar që i përngjan atij që i është bërë zullumi, sikurse që është njeriu xheloz.  

108. Janë ortakë në mëkat zullumqari, ndihmësi i zullumqarit dhe ai që e miraton zullumin.   

 

109. Durimi është i dyllojshëm: Durimi ndaj fatkeqësisë, kjo është një gjë e bukur dhe e mirë, por, më e bukur se kjo është durimi ndaj gjërave të ndaluara nga ana e Allahut. Edhe përkujtimi (i Allahut) është i dyllojshëm: Përkujtimi gjatë kohës së fatkeqësisë, është një gjë e bukur dhe e mirë, por, më e bukur se kjo është përkujtimi që e shmang njeriun prej të drejtuarit kah gjërat e ndaluara nga ana e Allahut.  

110. O Allah, mos më bën të nevojshëm ndaj robërve zullumqarë. Më bën të nevojshëm ndaj njërit që do të më mirëpresë me fytyrë më të hapur se të tjerët; që është më xhymert se tjerët në plotësimin e nevojës; që gjuhën e ka më të sinqertë dhe që kërkon mirënjohjen më të vogël.   

111. Lum për atë që miqësinë dhe sinqeritetin ndaj popullit e mbështet për nënshtrimin ndaj Allahut.  

112. Treguesi i imanit të drejtë është zgjedhja e së vërtetës kundrejt gënjeshtrës që është në dobi të tij dhe duke mos e tejkaluar fjalën përtej diturisë.  

113. Ktheni amanetet të zotëve, qofshin ata edhe vrasësit e djemve të profetëve.  

114. Devotshmëria është baza e imanit.  

115. Më mirë është të mbesësh vetëm dhe i koritur në rrugën e nënshtrimit ndaj Allahut sesa të ndihmosh të tjerët në kryerjen e mëkateve. Kjo të siguron më shumë krenari.  

116. Pasuria dhe fëmijët janë produktet e kësaj bote, ndërsa punët e mira janë produktet e botës së ardhshme. Allahu, disave u jep të dyja.  

117. Në dy faqet e Toras shkruan. Në faqen e parë: Ai që pikëllohet ndaj kësaj bote, është zemëruar ndaj paracaktimit dhe caktimit. Nëse ndonjëri prej besimtarëve i ankohet ndonjërit që është   

kundërshtar i fesë së tij në lidhje me fatkeqësinë e tij, atëherë ai i është ankuar armikut në lidhje me Zotin e tij. Ai që i përulet të pasurit për të kërkuar diçka prej tij, do t i shkojë dy e treta e fesë. Ata që tallen me ajetet e Kuranit (librave hyjnorë) janë sikur ata që do të shkojnë në xhehenem duke lexuar Kuran . Në faqen e dytë shkruan: Ai që nuk konsultohet, do të pendohet. Ai që mbledh mall për të bërë monopol, do të shkatërrohet. Varfëria është vdekja më e madhe .  

118. Esenca e njeriut është gjuha e tij; mendja e tij është feja e tij; trimëria e tij varet prej pozitës që ka arritur. Furnizimi është i caktuar. Ditët janë duke kaluar. Të gjithë njerëzit, deri te Hz Ademi, janë të barabartë (dhe vëllezër).  

119. Kumejl bin Zijadit i tha: Që të mund të bëhesh i famshëm, duhet të bëhesh i vetëpërmbajtur. Që të mos shëtisë emri yt nëpër gojët e huaja, fshihe karakterin tënd. Mëso, që të mund të bëhesh dijetar. Hesht, që të mund të mbetesh i shpëtuar. Mbasi që të ka njoftuar ty Allahu me fenë e Tij, atëherë nuk ka më ndonjë pengesë për të mos e njohur ti popullin apo populli ty.  

120. Nuk mund t'i thuhet dijetar atij, të cilit duhet t i përshtatesh patjetër dhe në mënyrë të pashmangshme.  

121. Ia vlen për t i hipur devesë (për të udhëtuar) me qëllim të mësimit të këtyre katër gjërave: Asnjëri të mos presë nga asnjëri asgjë, veçse prej Krijuesit; të mos ia ketë frikën asgjësë, përveç mëkatit të tij; të mos përmbahet nga thënia Nuk e di , kur të pyesin për diçka që nuk di, dhe mos të bëhet mendjemadh kur duhet të mësojë diçka.  

122. Abdulla bin Abbasit i shkroi në këtë mënyrë: Falënderimi për Allahun, paqja dhe mëshira qofshin për të Dërguarin. Shko mbas asaj punë që është e dobishme për ty, braktise atë punë që nuk është e dobishme për ty, sepse, nëse e braktis atë punë të padobishme për ty, atëherë do të mund të përfitosh atë punë që është e dobishme për ty. Mbas vdekjes, ti do të mund të merresh me atë gjë të cilën e ke dërguar më herët dhe jo me atë të cilën e ke lënë mbrapa. Atë çka dëshiron të shohësh nesër para teje, përgatite dhe dërgoje në formën e dëshiruar.  

 

123. Gjëja më e bukur që i ngroh zemrat e miqve dhe që e largon urrejtjen prej zemrave të armiqve është fytyra e buzëqeshur gjatë takimit me ata, interesimi për gjendjet e tyre kur nuk janë prezentë dhe sjellja e butë para prezencës së tyre.  

124. Njeriu nuk mund ta shijojë imanin përderisa të kuptojë se është dashur të mbërrijë ajo çka i ka mbërritur dhe se ajo çka nuk i ka mbërritur, nuk është dashur t i mbërrijë.  

125. O Zoti im, sa është i pafat ai që e sheh me sy dhe e dëshmon me zemër pushtetin dhe qeverisjen Tënde ndërsa nuk mund t'i shohë si më të vogla gjërat tjera që nuk mund të shihen me sy dhe të dëshmohen me zemër. Më i pafat se ky është ai që nuk mund të pranojë si më të vogël, pjesën më të vogël të pushtetit dhe qeverisjes Tënde, të cilën e ka parë apo nuk e ka parë me sy dhe me zemër. Nuk ka objekt adhurimi tjetër përveç Teje; i Pastër prej të metave dhe i Lartësuar je Ti. Padyshim unë jam ndër ata që i kanë bërë padrejtësi vetvetes.  

126. Bota është vendi i asgjësimit, vështirësive, ndërrimeve dhe e marrjes së mësimit. Shembulli i asgjësimit është ky: Koha e ngre lakun e vet, e drejton shigjetën kah caku; shigjeta nuk gabon dhe varra nuk i shërohet. I shëndoshi e merr për cak të sëmurin dhe i gjalli të vdekurin. Shembulli i vendit të vështirësive është ky: Njeriu i mbledh gjërat që nuk mund t i harxhojë dhe i ndërton godinat që nuk mund t i shfrytëzojë. Pastaj, migron kah Allahu, pa pasuri dhe godina. Shembulli i vendit të ndërrimeve është ky: E lakmon një njeri dhe më vonë të dhimbset; pastaj, mbas një kohe do ta lakmosh po të njëjtin njeri që t u ka dhimbsur. Shkak për këtë është asgjësimi i dhuntisë dhe zbritja e fatkeqësisë.  Shembulli i marrjes së mësimit është ky: Sapo dëshiron njeriu t ia arrijë qëllimit të shumëpritur, befas kapet nga vdekja dhe as nuk e arrin dëshirën, as ajo që ka dëshiruar nuk ka mbetur e përhershme. Subhanallah, sa i shkurtër është gëzimi i kësaj bote, sa i etshëm është shkuarja mbas ujit dhe sa e pavazhdueshëm është hija e saj. Sikur nuk ekziston ajo çka ekziston në këtë botë; ajo që nuk ekziston gjoja ka ekzistuar shumë (vite) më herët. Po, shtëpia e botës së  ardhshme është vendi i qëndrimit të përhershëm; është vendi ku gjendet xheneti dhe xhehenemi. I afërmi i Allahut e arrin sevapin përmes durimit dhe dëshirat i arrin përmes veprave.  

127. Njëra prej rrugëve më të drejta që të çon tek Allahu është gëlltitja e dy gjërave: E para është gëlltitja e zemërimit përmes pjekurisë dhe e dyta gëlltitja e pikëllimit përmes durimit. Njëra prej rrugëve më të drejta që të çojnë tek Allahu është rrjedhja e dy pikave: Pika e lotit që rrjedh gjatë natës dhe pika e gjakut që rrjedh në rrugën e Allahut. Dhe, njëra prej rrugëve më të drejta që të çon tek Allahu është ndërmarrja e dy hapave: Hapi i parë është hapi që e ndërmerr myslimani për ta përforcuar radhën në rrugën e Allahut dhe i dyti është hapi i ndërmarrë për të mirëmbajtur marrëdhëniet me farefisin. I dyti është më i virtytshmi se i pari.  

128. Nuk është shok ai që nuk e mbron shokun e tij në vështirësi, kur nuk është prezent dhe mbas vdekjes së tij.   

129. Koprracia i bën të lehta zemrat e të padijshmëve dhe i shkul prej vendit. Dëshirat e tij e mbajnë peng dhe hilet e lidhin atë.  

130. Në trupin e kujt bëhet i qëndrueshëm vetëm njëri prej tipareve të bukura, ia fali ato tipare që nuk i zotëron; por asgjësimin e mendjes dhe të fesë nuk e fali. Asgjësimi i fesë do të thotë asgjësimi i sigurisë - jeta me frikë dhe në mënyrë të egër nuk ka ndonjë kuptim. Asgjësimi i mendjes, do të thotë asgjësimi i ekzistencës. Një shoqëri e pamend mund të krahasohet vetëm me të vdekurit.  

131. Ai që është i akuzuar për ndonjë mëkat, nuk duhet ta fajësojë atë që gjendet në supozimin e keq ndaj tij. Dhënia e lejes për përhapjen e sekretit është në dorën e atij që e ruan atë.  

132. Allahu do të dënojë gjashtë grupe të njerëzve për shkak të gjashtë cilësive: Arabët për nervozizëm, kryetarët për mendjemadhësi, urdhëruesit për zullum, juristët fetarë (fakihë) për xhelozi, tregtarët për pabesi dhe fshatarët për padituri.   

 

133. O njerëz, kini frikën e Allahut (bëhuni të devotshëm); është më i lehtë durimi për t u bërë i devotshëm sesa durimi ndaj dënimit të Allahut.  

134. Asketizmi është pakësimi i mëkateve, falënderimi ndaj çdo dhuntie të Allahut dhe përmbajtja ndaj gjërave të ndaluara nga ana e Allahut.  

135. Mbasi që u çiftëzuan të gjitha gjërat, u çiftëzuan paaftësia dhe përtacia, dhe si rezultat i kësaj u paraqit varfëria.  

136. Dijeni që ditët janë tri: E djeshmja që ka kaluar dhe për të cilën nuk ka shpresë se do të kthehet; e sotmja, që është prezent por që nuk është e qëndrueshme dhe e nesërmja, që ende nuk ka mbërritur dhe tek e cila nuk mund të mbështetemi. E djeshmja është burimi i këshillave; e sotmja është pasuri dhe sa i përket të nesërmes, nuk dihet se kush do ta arrijë atë. E djeshmja është një dëshmitare e pranuar, e sotmja është ajo që ta kthen amanetin të cilës ia ke besuar dhe e nesërmja është ajo që vjen e shkon me një shpejtësi të madhe. Ajo është afruar afër teje, ti nuk je afruar tek ajo. O njerëz, dijeni mirë këtë: Mbas të përkohshmes vjen e përhershmja. Ne e trashëgojmë të kaluarën ndërsa, neve na trashëgojnë të ardhmet. Prandaj, duke qenë kështu gjendja, merruni me gjërat që do ta zhvillojnë vendin ku do të shkoni. Mësyni rrugët e mirësisë. Mos kini frikë për shkak të numrit të vogël të atyre që e kanë mësyrë këtë rrugë, por përkujtoni që Allahu është bashkë me ju në këtë rrugë. Kini kujdes, çka do që keni sot në dorë është një hua, ndërsa e nesërmja është ajo që do t ju dhurojë. Ne jemi degët dhe nyejt e një trungu të tharë. Mbasi që është tharë trungu, sa mund të jetojnë degët dhe nyejt.  O njerëz, nëse e preferoni këtë botë ndaj botës së ardhshme, duke e pranuar ftesën e kësaj bote për t i përqafuar të mirat e pavlefshme, atëherë do t i hipni gomarit të dëshirave dhe ky gomar do t ju shpjerë deri te një burim që përfundimi i tij do të jetë pendimi. Atë çka u ka bërë popujve të mëhershëm, të njëjtën do t'ua bëjë edhe juve.  

137. Namazi është një mjet për të devotshmit, të cilët dëshirojnë të afrohen tek Allahu. Haxhi është xhihadi i njerëzve të dobët. Çdo gjë e ka zeqatin e vet dhe zeqati i trupit është agjërimi. 

 

Vepra më e mirë e njeriut është pritja e shpëtimit. Ai që lutet pa vepruar në atë drejtim, i përngjan shtizës pa lak. Ai që beson bindshëm në shpërblim, do të bëhet dhurues bujar. Zbritni furnizimin duke dhënë sadaka. Mbrojeni pasurinë tuaj duke dhënë zeqat. Ai që kursen nuk do të varfërohet. Harxhimi me llogari është gjysma e jetesës. Të qenët dashamirës është gjysma e mendjes. Brengosja e prindërve konsiderohet si kundërshtimi i tyre. Kush i godet gjunjët gjatë kohë së fatkeqësisë, do ta zvogëlojë sevapin e tij. Mirësia do të llogaritet mirësi vetëm nëse i bëhet ndonjë fetari apo atij që e meriton atë. Allahu e zbret sevapin në sasinë e fatkeqësisë. Allahu e furnizon atë që sillet në mënyrë të përmbajtur dhe e anashkalon atë që tepron gjatë harxhimit. Amaneti tërheq furnizimin ndërsa pabesia sjell varfërinë. Sikur Allahu të kishte kërkuar ndonjë punë prej milingonës, nuk do t i kishte dhënë krahë. 138. Pasuria e kësaj bote i përngjan barit të tharë dhe të shpërndarë. Trashëgimia i përngjan baltës. Pasuria e mjaftueshme e kësaj bote është më e mirë se sa e tepërta, dhe dhembja e saj është më e sigurt sesa rehatia e saj. I pasuri është dënuar që të bëhet i varfër. Do të rehatohet ai që mbyll sytë para saj. Do të verbërohet syri dhe zemra e atij që do të kaplohet prej bukurive të saj. Kush i gëzohet dashurisë së tij, do t i mbushet zemra e tij me pikëllime; si lëkundet kajmaku mbi qumështin, ashtu edhe në zemrën e tij do të lëkundet mjerimi. Disa çështje e pikëllojnë atë, ndërsa disa të tjerë e angazhojnë në punë. Këto çrregullime do të vazhdojnë përderisa e zënë prej fytit duke ia shkëputur damarët e tij dhe të shndërrohet në një cofëtinë. As Allahu nuk i jep rëndësi kësaj cofëtine, as të mirët nuk tregojnë interesim se ku do bjerë kjo. (Por Besimtarët nuk janë të tillë). Besimtarët e shikojnë botën me syrin e marrjes së mësimit, ushqehen vetëm sipas nevojës dhe i dëgjojnë zërat përmes veshit të etshëm.  

139. Mësoni urtësinë; urtësia është shoku dhe ndihmësi i besimtarit, ndërsa, dituria është udhëzuesi i Besimtarit; vëllai i sjelljes së butë. Mendja është bashkudhëtari dhe durimi është komandanti i saj.  

140. Hz Aliu (a.s.) e pa një njeri që ishte veshur me rroba të vjetra për t u dukur si i varfër, edhe pse Allahu ia kishte dhënë dhunti, dhe i tha: O njeri, a nuk e kë dëgjuar fjalën e Allahut? - Por, për dhuntitë e Zotit tënd prediko (Duha, 11). Vallahi më mirë është të tregosh dhuntitë e Allahut përmes veprave, sesa t i predikosh ato përmes gjuhës .

141. Imam Hasanit (a.s.) i tha: Të këshilloj frikën nga Allahu; faljen e namazit me kohë; dhënien e zeqatit me kohë; faljen e gabimeve të robërve; mposhtjen e zemërimit; vendosjen e marrëdhënieve të mira me të afërmit; të tregohesh i pjekur dhe i matur para të padijshmëve; ta mirëmbash fenë; të jesh i kujdesshëm gjatë punëve; të kesh obligim ndaj Kuranit; të bashkëjetosh mirë me fqinjët; të urdhërosh në vepra të mira dhe të ndalohesh nga të këqijat; të largohesh prej punëve të shëmtuara dhe të qëndrosh larg prej të gjitha mëkateve ndaj Allahut.  

142. Kjo botë qëndron në këmbë përmes katër gjërave, përndryshe do të shkatërrohet: Veprimi i dijetarit sipas diturisë së tij; shpërndarja e mirësive nga ana e të pasurit, mostregimi i mendjemadhësisë nga ana e të padijshmit për të mësuar dituri dhe mosshitja e ahiretit të tij nga ana e një personi të varfër për botën e përkohshme të ndonjërit tjetër.  

143. Je i denjë që kurrë të mos përballesh me gjërat e papëlqyera, nëse mund të mbrohesh prej katër gjërave: Ngutja; inati; egoizmi dhe plogështia.   

144. O robërit e Allahut, dijeni që frika nga Allahut është një fortesë e sigurt, por, mëkatimi dhe ngatërrimi është një mburojë e pasigurt; sikur që nuk i mbron ata që strehohen ashtu edhe nuk e shpëton prej sherrit të armikut atë që kërkon strehim. Dijeni që përmes frikës nga Allahu do t i humbet efekti i helmit të mëkatit. Përmes durimit dhe nënshtrimit ndaj Allahut, do të arrini shpërblimin dhe sevapin e Tij. Te qëllimi përfundimtar do të arrihet përmes bindjes së sigurt. O robërit e Allahut, Allahu nuk i ka fshehur rrugët e shpëtimit për robërit e Tij, sepse, Vetë i ka udhëzuar robërit në ato rrugë; nëse pendohen, nuk do t i privojë nga mëshira e Tij.  

145. Heshtja është urtësi, heshtja është siguri; ruajtja e sekretit është njëri skaj i lumturisë.    

146. Punët e ulin kokën përpara caktimit dhe fatit në mënyrë të tillë që ndonjëherë masa paraprake shndërrohet në fatkeqësi.  

147. Pa zotëruar njeriu dituri të thellë në fe; pa qenë ekonomik në jetën e tij; pa qenë i durueshëm ndaj fatkeqësive dhe të pranojë si të ëmbla dhembjet e shkaktuara nga vëllezërit; trimëria e tij nuk do ta arrijë përkryerjen.  

148. E pyetën Çka është trimëria?

- Hz Aliu (a.s.) u përgjigj: - Moskryerja e një mëkati fshehtas, të cilin nuk e kryen haptas, sepse i vjen turp .  

149. Nëse vazhdon kryerjen e mëkatit të njëjtë, ndonjëherë mund të ndodhë që kërkimi i faljes nga Allahu të jetë një mëkat i ri.  

150. Kur të kryeni ibadetet, vendoseni njohjen e Allahut në zemrat tuaja, që të keni dobi prej lëvizjes së organeve tuaja gjatë kryerjes së ibadetit.  

151. Ai që e shet fenë për bukë, ka fituar prej fesë atë gjë që e ka ngrënë.  

152. Imani është fjala e dëshmuar përmes gjuhës, vepra e kryer dhe njohja përmes mendjes.  

153. Themelet e imanit (besimit) janë: Mbështetja tek Allahu; lënia e punëve Allahut; dorëzimi ndaj urdhrave dhe pajtimi me fatin dhe paracaktimin. Themelet e pabesimit janë katër: Prirja; frika; zemërimi; epshi.   

154. Kush bëhet asket (zahid) në këtë botë, nuk do të frikohet prej poshtërimit të saj dhe, nëse nuk tregon ndonjë interesim për krenarinë e saj, Allahu do ta udhëzojë atë pa ndërmjetësimin e njerëzve; do ta bëjë dijetar pa marrë mësime; do ta vendosë urtësinë në zemrën e tij dhe e njëjta do të rrjedhë në gjuhën e tij.  

155. Allahu ka robër të tillë që e kanë trajtuar veten në mënyrë të sinqertë dhe duke qenë larg prej syve të njerëzve. Dhe, Allahu i ka shpërblyer këta në një mënyrë të sinqertë. Në ditën e gjykimit, këta do të vijnë me librat e bardhë dhe të pashkruar. Dhe, kur të vijnë para Allahut, librat e tyre do të mbushen nga ana e Allahut me fshehtësitë që kanë ekzistuar në mes tyre dhe Allahut.

156. Drejtojeni moralin tuaj kah vetitë e bukura; tërhiqeni atë në anën e të mirëve dhe të bujarëve; mësojeni veten me zemërbutësi. Mbyllini sytë ndaj gjërave të imta dhe të parëndësishme në mënyrë që ta lartësoni vlerën tuaj. Mbrojeni jetën e një njeriu të dobët përmes pozitës dhe ndihmës suaj. Mos hulumtoni sekretet e njerëzve; nëse e bëni këtë, do të shtohen gjërat e fshehta për ju. Ruajeni veten prej gënjeshtrës, sepse gënjeshtra është gjëja më e neveritshme prej të gjitha veseve të këqija. Gënjeshtra është një lloj i shëmtimit dhe i poshtërimit. Tregoni tolerancë dhe përmbahuni prej hulumtimit të gjërave të vogla dhe të imta.  

157. Është e mjaftueshme si mbrojtje afati i vdekjes. Ekzistojnë mbrojtës nga ana e Allahut, të cilën e mbrojnë njeriun prej rënies në ndonjë gropë (pus), mbetjes nën gërmadha dhe grabitjes nga ana e bishave të egra. Por, kur të afrohet vdekja, ata tërhiqen dhe ia lënë njeriun urdhrit të vdekjes.